فهرست عناوین
- مقدمه
- چرا استفاده از لباس و دستکش مقاوم به اسید نیتریک ضروری است؟
- تاثیر غلظت اسید نیتریک بر انتخاب تجهیزات محافظتی
- ویژگی های اصلی لباس های مقاوم به اسید نیتریک
- انواع لباس ضد اسید نیتریک و کاربرد آنها در محیط کار
- جنس و ساختار مواد مورد استفاده در لباس های ضد اسید
- بهترین جنس دستکش مقاوم به اسید نیتریک و مقایسه ویژگی های آن
- استانداردهای دستکش ضد اسید نیتریک و مفهوم زمان نفوذ
- استانداردهای لباس محافظ شیمیایی در برابر اسید نیتریک
- تجهیزات مکمل لباس و دستکش ضد اسید برای حفاظت کامل بدن
- روش صحیح پوشیدن و درآوردن لباس و دستکش مقاوم به اسید
- نتیجه گیری
نوشته شده توسط شرکت صنایع نیتریک ایران
منتشر شده توسط شرکت صنایع نیتریک ایران
تاریخ انتشار مقاله : 18-07-1405
تاریخ بروزرسانی مقاله : 18-07-1405
تعداد کلمات : 3400
آدرس مقاله : لینک مقاله
لباس ها و دستکش های مقاوم به اسید نیتریک

مقدمه
اسید نیتریک یکی از مواد شیمیایی پرکاربرد در صنایع مختلف است که به دلیل خاصیت خورندگی شدید و قدرت اکسیدکنندگی بالا، هنگام استفاده و جابه جایی به تجهیزات حفاظتی مناسب نیاز دارد. تماس مستقیم این ماده با پوست می تواند باعث سوختگی شیمیایی و آسیب به بافت های بدن شود. به همین دلیل، استفاده از لباس ها و دستکش های مقاوم به اسید نیتریک یکی از اقدامات ضروری برای حفاظت از کارکنان آزمایشگاه ها، کارخانه های شیمیایی و واحدهای صنعتی محسوب می شود.
انتخاب لباس ضد اسید تنها به ضخامت پارچه یا ظاهر مقاوم آن محدود نمی شود. جنس مواد سازنده، میزان نفوذپذیری، غلظت اسید، مدت تماس و شرایط محیط کار همگی در عملکرد تجهیزات محافظتی تاثیر دارند. ممکن است یک دستکش در برابر اسید نیتریک رقیق مقاومت مناسبی داشته باشد، اما همان دستکش در تماس با اسید غلیظ به سرعت کارایی خود را از دست بدهد.
از طرف دیگر، آشنایی با استانداردهای ایمنی، روش صحیح پوشیدن تجهیزات و زمان تعویض آنها به اندازه انتخاب محصول اهمیت دارد. این موضوع حتی در زمان برنامه ریزی برای تامین مواد شیمیایی از طریق روش هایی مانند خرید حواله اسید نیتریک کارون نیز باید مورد توجه قرار گیرد تا تجهیزات حفاظتی مناسب پیش از تحویل و جابه جایی محصول آماده باشند. در این مقاله، انواع لباس و دستکش مقاوم به اسید نیتریک، ویژگی های مواد سازنده، معیارهای انتخاب و اصول نگهداری آنها به زبان ساده بررسی می شود تا بتوان تجهیزات مناسب را با شناخت بیشتری انتخاب کرد.
چرا استفاده از لباس و دستکش مقاوم به اسید نیتریک ضروری است؟
اسید نیتریک با فرمول شیمیایی HNO3 یک اسید معدنی قوی است که در تولید کودهای شیمیایی، فرآوری فلزات، صنایع پتروشیمی، ساخت مواد شیمیایی و بسیاری از فعالیت های آزمایشگاهی کاربرد دارد. این ماده علاوه بر خاصیت اسیدی، یک اکسیدکننده قدرتمند است و می تواند با مواد مختلف واکنش دهد.
هنگامی که اسید نیتریک با پوست تماس پیدا می کند، احتمال تخریب بافت و ایجاد سوختگی شیمیایی وجود دارد. شدت آسیب به عواملی مانند غلظت محلول، مقدار ماده و مدت تماس بستگی دارد. در بعضی موارد، تماس با اسید نیتریک باعث زرد شدن پوست نیز می شود که نتیجه واکنش آن با ترکیبات موجود در بافت است.
خطر فقط به تماس مستقیم دست ها محدود نیست. هنگام باز کردن بشکه، انتقال اسید از مخزن، نمونه برداری یا شستشوی تجهیزات، احتمال پاشش قطرات به بازوها، پاها و قسمت های مختلف بدن وجود دارد. حتی مقدار کمی اسید که روی لباس معمولی ریخته شود، ممکن است از پارچه عبور کرده و به پوست برسد. در چنین شرایطی، استفاده از عینک ها و محافظ های چشمی در برابر اسید نیتریک نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا پاشش قطرات این ماده به چشم می تواند آسیب های جدی و حتی دائمی ایجاد کند.
لباس های مقاوم به اسید نیتریک با ایجاد یک مانع محافظ، احتمال تماس ماده شیمیایی با بدن را کاهش می دهند. البته این تجهیزات جایگزین تهویه، تجهیزات انتقال ایمن و روش های صحیح کار نیستند؛ بلکه در کنار آنها یک لایه حفاظتی تکمیلی ایجاد می کنند.
تاثیر غلظت اسید نیتریک بر انتخاب تجهیزات محافظتی
یکی از مهم ترین نکات در خرید دستکش و لباس ضد اسید نیتریک، توجه به غلظت ماده شیمیایی است. اسید نیتریک در غلظت های مختلف تولید و مصرف می شود و رفتار آن در برابر مواد سازنده تجهیزات حفاظتی همیشه یکسان نیست.
محلول های رقیق اسید نیتریک نیز خورنده هستند، اما ممکن است بعضی از مواد پلیمری در برابر آنها مقاومت بیشتری نشان دهند. با افزایش غلظت، قدرت اکسیدکنندگی و توانایی ماده در تخریب بعضی پلیمرها افزایش پیدا می کند. در نتیجه، دستکشی که برای محلول رقیق تایید شده است، لزوما برای اسید نیتریک ۶۵ یا ۷۰ درصد مناسب نیست.
در غلظت های بسیار بالا، به ویژه انواع دودزا، شرایط پیچیده تر می شود. این محصولات ممکن است بخارات و گازهای خطرناک تولید کنند و مقاومت لباس در برابر مایع به تنهایی برای حفاظت کامل کافی نباشد. بعضی مواد محافظ که در برابر اسید نیتریک معمول صنعتی عملکرد خوبی دارند، در تماس با اسید بالای ۹۵ درصد یا نوع دودزای آن مقاومت بسیار کمتری نشان می دهند.
دمای محلول نیز اهمیت دارد. افزایش دما می تواند سرعت نفوذ مواد شیمیایی از میان بعضی دستکش ها و لباس ها را بیشتر کند. همچنین تماس مداوم با اسید معمولا خطر بیشتری نسبت به پاشش کوتاه مدت ایجاد می کند.
بنابراین پیش از انتخاب تجهیزات باید چهار موضوع مشخص شود: غلظت واقعی اسید، دمای کار، احتمال تماس مستقیم و مدت احتمالی قرار گرفتن تجهیزات در معرض ماده. بدون این اطلاعات، انتخاب دستکش صرفا بر اساس نام جنس آن تصمیم مطمئنی نخواهد بود.
ویژگی های اصلی لباس های مقاوم به اسید نیتریک
لباس مقاوم به اسید نیتریک باید بتواند در شرایط کاری مشخص، تماس ماده خورنده با پوست را محدود کند. برخلاف لباس های معمولی که بیشتر برای راحتی یا حفاظت در برابر آلودگی های ساده طراحی شده اند، لباس های شیمیایی دارای ساختار و ویژگی های تخصصی هستند.
اولین ویژگی مهم، مقاومت در برابر نفوذ شیمیایی است. بعضی مواد ممکن است بدون ایجاد سوراخ یا پارگی قابل مشاهده، به تدریج از لایه محافظ عبور کنند. به همین دلیل، ضد آب بودن یک پارچه به معنای مقاوم بودن آن در برابر اسید نیتریک نیست.
ویژگی دوم، مقاومت در برابر تخریب شیمیایی است. تماس با اسید ممکن است باعث تغییر رنگ، سخت شدن، تورم، ترک خوردگی یا کاهش استحکام پوشش شود. محصول مناسب باید در مدت استفاده پیش بینی شده، ویژگی های محافظتی خود را حفظ کند.
استحکام مکانیکی نیز اهمیت زیادی دارد. لباس باید در برابر حرکت دست و پا، خم شدن، کشش معمول و تماس اتفاقی با تجهیزات محیط کار مقاومت کافی داشته باشد. درزهای دوخته شده، زیپ، محل اتصال آستین و قسمت های پوشاننده گردن از نقاطی هستند که باید با دقت بررسی شوند.
راحتی و تناسب اندازه نیز نباید نادیده گرفته شود. لباس بیش از حد تنگ ممکن است هنگام حرکت کشیده یا پاره شود و لباس بسیار گشاد احتمال گیر کردن در تجهیزات را افزایش می دهد. طراحی مناسب باید میان میزان حفاظت و آزادی حرکت تعادل ایجاد کند.
انواع لباس ضد اسید نیتریک و کاربرد آنها در محیط کار
لباس های محافظ شیمیایی در شکل های مختلفی تولید می شوند. انتخاب میان آنها به نوع فعالیت، حجم اسید و احتمال پاشش یا تماس مستقیم بستگی دارد. این تفاوت ها هنگام انتخاب لباس اهمیت زیادی دارد.
روپوش آزمایشگاهی یکی از متداول ترین پوشش ها در محیط های تحقیقاتی است. با این حال، روپوش های معمولی که از پنبه یا پلی استر ساخته می شوند، لزوما در برابر اسید نیتریک مقاومت شیمیایی ندارند. این لباس ها برای تماس مستقیم با اسید غلیظ طراحی نشده اند و در فعالیت های پرخطر باید از پوشش محافظ تایید شده استفاده کرد.
پیش بند ضد اسید گزینه دیگری است که برای محافظت از قسمت جلوی بدن کاربرد دارد. هنگام انتقال اسید بین ظروف، کار با مخازن کوچک یا انجام فعالیت هایی که احتمال پاشش به سینه و شکم وجود دارد، پیش بند مقاوم به مواد شیمیایی می تواند حفاظت بیشتری ایجاد کند. البته پیش بند به تنهایی از پشت بدن، بازوها و پاها محافظت کامل نمی کند.
لباس های سرهمی شیمیایی سطح گسترده تری از بدن را می پوشانند. این محصولات در مدل های مختلف، از پوشش های مقاوم به پاشش محدود تا لباس های مقاوم در برابر جریان مایع و انواع ویژه شرایط اضطراری تولید می شوند.
در واحدهای تولید اسید نیتریک، بخش های بارگیری تانکر، تعمیرات خطوط انتقال و عملیات تخلیه مواد شیمیایی ممکن است به لباس های سرهمی با مقاومت بالاتر نیاز باشد. انتخاب نهایی باید بر اساس ارزیابی خطر همان فعالیت انجام شود، نه فقط عنوان تجاری لباس.
جنس و ساختار مواد مورد استفاده در لباس های ضد اسید
مواد سازنده لباس ضد اسید نقش تعیین کننده ای در میزان حفاظت آن دارند. تولیدکنندگان از پلیمرها، پوشش های پلاستیکی و ساختارهای چندلایه برای ساخت لباس های مقاوم به مواد شیمیایی استفاده می کنند. با این حال، هیچ ماده ای وجود ندارد که در برابر تمام اسیدها و غلظت ها مقاومت یکسانی داشته باشد.
پلی وینیل کلراید یا PVC یکی از مواد شناخته شده در ساخت برخی پیش بندها، دستکش ها و لباس های صنعتی است. این ماده می تواند در برابر تعدادی از محلول های اسیدی مقاومت مناسبی داشته باشد، اما عملکرد آن در برابر اسید نیتریک غلیظ باید به طور اختصاصی بررسی شود.
پلی اتیلن و ترکیبات چندلایه پلیمری نیز در بعضی پوشش های حفاظتی استفاده می شوند. در این محصولات، لایه های مختلف برای کاهش عبور مواد شیمیایی طراحی شده اند. بعضی ساختارهای پیشرفته علاوه بر مقاومت شیمیایی، وزن نسبتا کمی دارند و برای استفاده در محیط های صنعتی مناسب هستند.
نکته مهم این است که جنس پایه پارچه به تنهایی تعیین کننده مقاومت لباس نیست. ضخامت پوشش، کیفیت اتصال لایه ها، نوع درزها و حتی مواد به کار رفته در زیپ می توانند عملکرد نهایی محصول را تغییر دهند.
همچنین اسید نیتریک به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی ممکن است با بعضی مواد آلی و قابل اشتعال واکنش خطرناک ایجاد کند. بنابراین لباس های پنبه ای، چرمی و پارچه های معمولی نباید به عنوان مانع اصلی در برابر تماس مستقیم با اسید نیتریک در نظر گرفته شوند.
بهترین انتخاب، لباسی است که مقاومت مجموعه کامل آن در برابر غلظت مورد استفاده از اسید نیتریک بررسی و تایید شده باشد.
بهترین جنس دستکش مقاوم به اسید نیتریک و مقایسه ویژگی های آن
انتخاب دستکش مقاوم به اسید نیتریک یکی از مهم ترین بخش های حفاظت فردی هنگام کار با این ماده است. دست ها معمولا بیش از سایر قسمت های بدن در معرض تماس با ظروف، شیرآلات، شیلنگ ها و تجهیزات آلوده قرار می گیرند. به همین دلیل، انتخاب نادرست دستکش می تواند احتمال سوختگی شیمیایی را افزایش دهد.
دستکش های شیمیایی از مواد مختلفی مانند لاستیک بوتیل، نئوپرن، نیتریل، PVC و فلوروالاستومر ساخته می شوند. هر کدام از این مواد ویژگی های متفاوتی دارند و نمی توان تنها بر اساس ظاهر یا ضخامت، مقاومت آنها را مشخص کرد.
لاستیک بوتیل یکی از گزینه های شناخته شده برای حفاظت در برابر اسید نیتریک است. بعضی دستکش های ساخته شده از این ماده در برابر اسید نیتریک با غلظت کمتر از ۷۰ درصد مقاومت نفوذی بالایی نشان می دهند. البته این ویژگی نباید بدون بررسی مشخصات سازنده به تمام دستکش های بوتیل یا انواع دودزای اسید تعمیم داده شود.
فلوروالاستومرها که گاهی با نام وایتون شناخته می شوند نیز در بعضی کاربردهای شیمیایی عملکرد مناسبی دارند. این دستکش ها معمولا گران تر هستند و انتخاب آنها باید با توجه به غلظت ماده، نوع محصول و مدت تماس انجام شود.
نئوپرن از دیگر مواد مورد استفاده در ساخت دستکش ضد اسید است. برخی مدل های ضخیم نئوپرن برای کار با اسیدهای معدنی مناسب هستند، اما مقاومت آنها در برابر اسید نیتریک بسیار غلیظ محدودیت دارد. بنابراین تایید مقاومت شیمیایی هر مدل ضروری است.
دستکش نیتریل به دلیل راحتی، انعطاف پذیری و دسترسی آسان بسیار پرکاربرد است. با این حال، دستکش های نیتریل نازک و یکبار مصرف برای تماس طولانی یا غوطه وری در اسید نیتریک غلیظ انتخاب مطمئنی نیستند. بعضی مدل های ضخیم صنعتی عملکرد متفاوتی دارند و تنها با داده های آزمایش نفوذ می توان درباره مناسب بودن آنها قضاوت کرد.
دستکش های PVC و لاتکس طبیعی نیز ممکن است در برخی شرایط، به ویژه در تماس با محلول های رقیق، کاربرد داشته باشند. اما هیچ کدام نباید بدون تایید اختصاصی برای انتقال حجم زیاد اسید نیتریک غلیظ استفاده شوند.
یکی دیگر از نکات مهم، زمان عبور ماده شیمیایی از دستکش است. ممکن است یک دستکش در ظاهر سالم باقی بماند، اما مولکول های ماده شیمیایی به تدریج از ساختار آن عبور کنند. این پدیده با سوراخ شدن یا پارگی تفاوت دارد و معمولا با چشم قابل تشخیص نیست.
در نتیجه، انتخاب بهترین دستکش برای اسید نیتریک به جنس، ضخامت، طول ساق، غلظت اسید، دمای کار و نتایج آزمون همان محصول بستگی دارد.
جدول مقایسه انواع دستکش مقاوم به اسید نیتریک
| جنس دستکش | ویژگی اصلی | کاربرد احتمالی | محدودیت مهم | نکته انتخاب |
|---|---|---|---|---|
| لاستیک بوتیل | مقاومت شیمیایی مناسب در بسیاری از شرایط | کار با اسید نیتریک صنعتی تا غلظت تایید شده | عملکرد در انواع دودزا متفاوت است | بررسی زمان نفوذ و ضخامت |
| فلوروالاستومر یا وایتون | مقاومت بالا در برخی شرایط شیمیایی | کاربردهای تخصصی با اسید نیتریک | قیمت بالا و تفاوت عملکرد مدل ها | تایید سازگاری با غلظت واقعی |
| نئوپرن | انعطاف پذیری و مقاومت در برابر برخی اسیدها | انتقال و جابه جایی اسید در شرایط تایید شده | مقاومت محدود بعضی مدل ها در غلظت بالا | بررسی اطلاعات نفوذ و تخریب |
| نیتریل | انعطاف مناسب و دسترسی آسان | کارهای محدود با مدل های تایید شده | نوع نازک برای تماس طولانی با اسید غلیظ مناسب نیست | انتخاب بر اساس آزمون همان مدل |
| PVC | مقاومت در برابر بعضی محلول های اسیدی | برخی فعالیت ها با محلول رقیق | سازگاری نامطمئن با اسید نیتریک غلیظ | کنترل غلظت مجاز محصول |
| لاتکس طبیعی | راحتی و انعطاف پذیری | تماس اتفاقی محدود در شرایط تایید شده | مقاومت نامطمئن در برابر اسید غلیظ و احتمال حساسیت | خودداری از انتخاب بدون تایید |
| مواد چندلایه PE/EVAL | مانع نفوذ مناسب برای برخی مواد شیمیایی | فعالیت های تخصصی شیمیایی | انعطاف و گیرایی محدود برخی مدل ها | بررسی مقاومت شیمیایی و مکانیکی |
این مقایسه راهنمای اولیه انتخاب است و به معنای تایید قطعی هیچ جنس یا مدل دستکش برای همه غلظت های اسید نیتریک نیست.
استانداردهای دستکش ضد اسید نیتریک و مفهوم زمان نفوذ
استانداردهای ایمنی به خریداران کمک می کنند تا عملکرد واقعی دستکش را بهتر ارزیابی کنند. یکی از استانداردهای شناخته شده در این زمینه EN ISO 374 است که برای بررسی ویژگی های حفاظتی دستکش در برابر مواد شیمیایی استفاده می شود.
در این مجموعه استاندارد، مقاومت در برابر نفوذ مولکولی، عبور ماده از سوراخ ها و نقص های فیزیکی و همچنین تخریب شیمیایی بررسی می شود. این سه ویژگی با یکدیگر تفاوت دارند و مناسب بودن دستکش باید با توجه به همه آنها ارزیابی شود.
در استاندارد EN ISO 374-1، اسید نیتریک ۶۵ درصد با حرف M مشخص می شود. مشاهده این حرف در کد مواد شیمیایی تایید شده روی دستکش می تواند نشان دهد که محصول در شرایط آزمون، حداقل مقاومت لازم را در برابر این محلول داشته است.
دستکش های حفاظتی بر اساس نتایج آزمایش در گروه های Type A، Type B و Type C قرار می گیرند. این گروه ها تعداد مواد شیمیایی آزمایش شده و حداقل زمان مقاومت در آزمون را مشخص می کنند. با این حال، قرار گرفتن یک دستکش در گروه A به تنهایی به معنای مناسب بودن آن برای اسید نیتریک نیست؛ باید نوع ماده آزمایش شده نیز بررسی شود.
زمان نفوذ نیز نباید با مدت مجاز استفاده عملی یکسان در نظر گرفته شود. برای مثال، اگر یک محصول در آزمایشگاه زمان نفوذ بالایی داشته باشد، این عدد به معنای مجاز بودن تماس مستقیم دستکش با اسید در تمام آن مدت نیست.
دمای بدن، حرکت انگشتان، سایش و شرایط واقعی کار می توانند مقاومت دستکش را کاهش دهند. به همین دلیل، تعیین زمان تعویض باید با در نظر گرفتن ضریب ایمنی و اطلاعات فنی تولیدکننده انجام شود.

استانداردهای لباس محافظ شیمیایی در برابر اسید نیتریک
لباس های مقاوم به مواد شیمیایی نیز بر اساس میزان حفاظت و نوع تماس احتمالی دسته بندی می شوند. آشنایی با این دسته بندی به کارکنان کمک می کند تا تفاوت لباس های مقاوم به پاشش محدود و پوشش های صنعتی پیشرفته را تشخیص دهند.
استاندارد EN 14605 برای لباس های محافظ در برابر مواد شیمیایی مایع کاربرد دارد. در این استاندارد، لباس های نوع ۳ یا Type 3 برای مقاومت در برابر جریان مایع تحت فشار و لباس های نوع ۴ یا Type 4 برای مقاومت در برابر پاشش و اسپری مایع طراحی شده اند.
استاندارد EN 13034 نیز به لباس های نوع ۶ یا Type 6 مربوط است که حفاظت محدودی در برابر تماس اتفاقی با مواد شیمیایی مایع فراهم می کنند. این گروه را نباید بدون بررسی مقاومت اختصاصی، برای پاشش قابل توجه اسید نیتریک غلیظ مناسب دانست.
لباس های نوع ۱ نیز برای حفاظت در شرایطی طراحی شده اند که وجود گازها و بخارات خطرناک اهمیت دارد. این تجهیزات معمولا در فعالیت های تخصصی و عملیات اضطراری با ارزیابی دقیق شرایط و تجهیزات تنفسی مناسب استفاده می شوند.
با وجود این دسته بندی ها، نوع لباس به تنهایی مشخص نمی کند که آن پوشش در برابر اسید نیتریک مقاوم است. باید اطلاعات مربوط به ماده سازنده، درزها، اتصالات و زمان نفوذ اسید با غلظت مشخص بررسی شود.
برای مثال، ممکن است دو لباس هر دو دارای استاندارد Type 3 باشند، اما مقاومت مواد سازنده آنها در برابر اسید نیتریک متفاوت باشد. بنابراین استاندارد طراحی لباس و داده های سازگاری شیمیایی باید در کنار یکدیگر ارزیابی شوند.
تجهیزات مکمل لباس و دستکش ضد اسید برای حفاظت کامل بدن
حتی بهترین لباس و دستکش مقاوم به اسید نیتریک نیز به تنهایی حفاظت کامل ایجاد نمی کنند. هنگام کار با مواد خورنده، حفاظت چشم ها، صورت، پاها و دستگاه تنفسی نیز اهمیت دارد.
عینک ایمنی مخصوص پاشش مواد شیمیایی یکی از تجهیزات ضروری است. این عینک باید اطراف چشم را به خوبی بپوشاند و از ورود قطرات جلوگیری کند. عینک های معمولی که تنها از روبه رو محافظت می کنند، برای فعالیت های دارای خطر پاشش اسید کافی نیستند.
در فعالیت هایی مانند تخلیه مخزن، انتقال اسید یا باز کردن اتصالات، استفاده از شیلد محافظ صورت در کنار عینک مناسب اهمیت بیشتری پیدا می کند. شیلد سطح وسیع تری از صورت را پوشش می دهد، اما جایگزین عینک ایمنی نیست.
چکمه های مقاوم به مواد شیمیایی نیز برای محافظت از پاها کاربرد دارند. جنس چکمه باید با اسید نیتریک سازگار باشد و طراحی آن از جمع شدن مایع در قسمت داخلی جلوگیری کند. در محیط های لغزنده، مقاومت زیره در برابر سر خوردن نیز اهمیت دارد.
موضوع دیگر حفاظت تنفسی است. اسید نیتریک به ویژه در غلظت های بالا ممکن است بخارات تحریک کننده ایجاد کند و در بعضی شرایط گازهای اکسید نیتروژن نیز آزاد شوند. لباس شیمیایی مانع استنشاق این مواد نمی شود.
کنترل انتشار بخار، تهویه موضعی و استفاده از سامانه های بسته انتقال، در اولویت قرار دارند. در شرایطی که حفاظت تنفسی لازم باشد، نوع تجهیزات باید توسط افراد متخصص و بر اساس ارزیابی مواجهه تعیین شود. ماسک های ساده گرد و غبار برای حفاظت در برابر بخارات اسیدی کافی نیستند.
روش صحیح پوشیدن و درآوردن لباس و دستکش مقاوم به اسید
نحوه استفاده از تجهیزات حفاظتی تاثیر مستقیمی بر میزان ایمنی آنها دارد. اگر لباس و دستکش به درستی انتخاب شده باشند اما هنگام پوشیدن یا خارج کردن، بخش هایی از پوست در معرض آلودگی قرار بگیرد، احتمال آسیب همچنان وجود خواهد داشت.
پیش از شروع کار، لباس باید از نظر پارگی، فرسودگی، آسیب درزها و سالم بودن اتصالات بررسی شود. دستکش نیز نباید دارای سوراخ، ترک، تغییر شکل یا علائم تخریب شیمیایی باشد.
سایز دستکش باید با اندازه دست متناسب باشد. دستکش تنگ حرکت انگشتان را محدود می کند و ممکن است تحت فشار آسیب ببیند. دستکش بیش از حد بزرگ نیز کنترل ابزار و گرفتن ظروف را دشوار می کند.
محل اتصال دستکش به آستین اهمیت ویژه ای دارد. طراحی پوشش باید از ورود قطرات به داخل دستکش جلوگیری کند. قرار گرفتن لبه دستکش نسبت به آستین به جهت حرکت دست و شرایط پاشش بستگی دارد و باید مطابق دستورالعمل مجموعه حفاظتی انجام شود.
پس از پایان کار، سطح بیرونی تجهیزات ممکن است آلوده باشد. بنابراین خارج کردن آنها باید به گونه ای انجام شود که قسمت آلوده با پوست یا لباس داخلی تماس پیدا نکند.
در صورت آلودگی شدید لباس به اسید نیتریک، باید بلافاصله از روش اضطراری محل کار استفاده کرد. برای تماس پوستی، شستشوی فوری و فراوان با آب ضروری است. در آلودگی شدید به اکسیدکننده، آغاز شستشو پیش از خارج کردن لباس می تواند خطر واکنش و انتقال آلودگی را کاهش دهد. سپس لباس آلوده باید با احتیاط خارج شود و شستشو ادامه پیدا کند. تماس پوستی با اسید نیتریک نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
نتیجه گیری
استفاده از لباس ها و دستکش های مقاوم به اسید نیتریک یکی از مهم ترین اقدامات برای کاهش خطر تماس پوستی با این ماده خورنده است. با این حال، انتخاب تجهیزات مناسب به شناخت دقیق جنس مواد، غلظت اسید، مدت مواجهه و نوع فعالیت بستگی دارد.
دستکش های بوتیل و برخی مدل های فلوروالاستومری از گزینه های قابل بررسی برای کار با اسید نیتریک هستند، اما هیچ جنس دستکشی را نمی توان بدون توجه به مشخصات فنی برای تمام غلظت ها مناسب دانست. در مورد لباس های محافظ نیز مقاومت در برابر نفوذ شیمیایی، کیفیت درزها و استانداردهای حفاظتی اهمیت زیادی دارد.
همچنین استفاده از عینک ایمنی، شیلد صورت، چکمه مناسب و سیستم تهویه، حفاظت فردی را کامل تر می کند. آموزش کارکنان، بررسی دوره ای تجهیزات و تعویض به موقع محصولات آسیب دیده نیز از اقداماتی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
در مجموع، بهترین لباس و دستکش ضد اسید نیتریک محصولی است که مقاومت آن برای ماده و شرایط کاری مشخص تایید شده باشد. انتخاب آگاهانه چنین تجهیزاتی علاوه بر حفاظت از سلامت کارکنان، به کاهش حوادث و افزایش ایمنی فعالیت های صنعتی و آزمایشگاهی کمک می کند.


